แรงงานข้ามชาติ ชีวิตที่ไร้หลักประกัน
 
ประกาศจากคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ฉบับที่ 70/2557 ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2557 เรื่อง มาตรการชั่วคราวในการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าว* และการค้ามนุษย์ วิธีหนึ่งคือการจัดตั้งศูนย์บริการจดทะเบียนแรงงานต่างด้าวแบบเบ็ดเสร็จ หรือในชื่อเล่นว่า ‘One Stop Service’
 
เป็นความพยายามที่จะยกระดับแรงงานข้ามชาติที่ผิดกฎหมายสัญชาติลาว กัมพูชา และเมียนมาร์ให้เข้าสู่ระบบ คือจัดทำทะเบียนประวัติ ออกบัตรประจำตัว และตรวจสุขภาพแรงงาน
 
เมื่อออกจากจุดบริการ แรงงานจะได้ ‘บัตรสีชมพู’ มีเลขประจำตัว 13 หลัก ขึ้นต้นด้วยตัวเลข 00 อันหมายความว่าเป็น ‘แรงงานที่ได้รับสิทธิผ่อนผันให้ทำงานชั่วคราวได้หนึ่งปี’ กำลังรอการพิสูจน์สัญชาติเพื่อเป็นแรงงานถูกกฎหมาย และจะเปลี่ยนจากบัตรสีชมพูเพื่อเป็นบัตรสีเขียวต่อไป
 
หากจุดประสงค์ที่สำคัญของ one stop service คือการให้แรงงานที่ยังไม่ได้อยู่ในระบบ ไม่มีสิทธิ์ใน ‘ประกันสังคม’ (หากเป็นแรงงานถูกกฎหมายตั้งแต่เข้าเมือง มีวีซ่าทำงานและมีนายจ้างอย่างถูกกฎหมาย แรงงานกลุ่มนี้จะเข้าสู่ระบบ ‘ประกันสังคม’ เสมือนแรงงานทั่วไป) ได้มีหลักประกันสุขภาพ เข้าถึงการรักษาพยาบาลในราคาถูกและง่ายบนฐานของหลักสิทธิมนุษยชน
 
แต่ทุกระบบย่อมมี ‘รูรั่ว’ และต้องการการปะผุ เพื่อป้องกันไม่ให้ใครคนใดคนหนึ่งถูกทอดทิ้งออกจากระบบ
 
ต้นปีที่ผ่านมา เครือข่ายแรงงานข้ามชาติจังหวัดภูเก็ต (Migrant Worker’s Network in Phuket: MNP) สำรวจสถานการณ์แรงงานต่างด้าวกับการซื้อสิทธิประกันสุขภาพในพื้นที่ พบว่ามีปัญหาหลักๆ อยู่สองประการคือ
 
1. โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดภูเก็ต ไม่ขายประกันสุขภาพให้กับแรงงานและผู้ติดตามแรงงาน
2. โรงพยาบาลแห่งเดิม ขอเอกสารยืนยันตัวจากนายจ้าง สำหรับแรงงานหรือผู้ติดตามแรงงานที่จะมาคลอดบุตร
3. เมื่อไม่มีเอกสารจากข้อสอง โรงพยาบาลแห่งนั้นจะไม่ออกใบสูติบัตรให้ แรงงานจึงไม่มีเอกสารแจ้งเกิดบุตร ทำให้เด็กคนนั้นตกอยู่ในสภาพ ‘เด็กไร้สัญชาติ’
 
พูดคุยกับผู้ที่เกี่ยวข้อง ทั้งกลุ่มตัวแทนแรงงาน MNP เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลในพื้นที่ (โรงพยาบาลที่มีปัญหา และไม่มี) และแรงงานเจ้าของปัญหา พบว่า ปัญหาที่ค่อนข้างซับซ้อนนี้อาจเกิดจากตัวกฎหมายที่ไม่ชัดเจน มีการปรับเปลี่ยนนโยบายอยู่บ่อยครั้ง อคติต่อชาติพันธุ์ ความไม่รู้และกลัวกฎหมายของแรงงาน รวมถึงปัญหาความไม่สมจริงเชิงโครงสร้างการบริหารเงินของระบบหลักประกันสุขภาพ
 
 
อ่านต่อที่  http://waymagazine.org/labour_phuket/